Statut to fundament Twojej fundacji – dosłownie i formalnie. To on decyduje, czy sąd rejestrowy wpisze fundację do KRS bez zarzutów, czy odeśle wniosek do poprawy, wydłużając cały proces o kolejne tygodnie. Poniżej pięć błędów, które widzimy najczęściej – wraz z tym, jak ich uniknąć.

1. Nazwa skrócona, która nie zawiera wszystkich członów pełnej nazwy

To błąd, który w naszej praktyce widzimy najczęściej – i który zaskakująco łatwo przeoczyć. Statut oprócz pełnej nazwy fundacji zwykle wprowadza też jej nazwę skróconą, używaną np. w codziennej korespondencji czy na pieczątce. Problem pojawia się, gdy nazwa skrócona nie zawiera wszystkich członów pełnej nazwy fundacji – formalnie taka nazwa skrócona nie jest wtedy jej prawidłowym skrótem, tylko odrębnym, niespójnym oznaczeniem. Sąd rejestrowy traktuje to jako realną niespójność w statucie, a nie drobną nieścisłość.

Jak to zrobić dobrze: nazwa skrócona powinna być zbudowana wyłącznie z elementów obecnych w pełnej nazwie (np. inicjałów lub wybranych, ale wszystkich kluczowych słów), a nie z dodatkowych sformułowań czy skrótów myślowych, które nie pojawiają się w wersji pełnej. Najlepiej stosować to potocznie, nie proceduralnie na poziomie statutu 😉

2. Cele statutowe zapisane zbyt ogólnie albo zbyt wąsko

Cele typu „wszechstronna pomoc ludziom” są tak ogólne, że sąd może uznać je za niekonkretne i niemożliwe do zweryfikowania lub niespójne z ustawą. Z drugiej strony cele zapisane zbyt wąsko (np. „pomoc wyłącznie dzieciom z jednej konkretnej miejscowości w wieku 7–10 lat”) ograniczają Cię na starcie i wymuszą zmianę statutu, gdy tylko fundacja zacznie się rozwijać.

Jak to zrobić dobrze: cele powinny być konkretne, ale na tyle pojemne, żeby dawały przestrzeń do rozwoju działań przez kolejne lata – bez konieczności ciągłego wracania do sądu z wnioskiem o zmianę. Poza tym pomyśl, czy Twoja działalność (wizja) może być rozszerzona o kolejne komponenty. Np. prowadząc edukację pozaszkolną czy nie warto dodać półkolonie, kolonie i pokrewne do sposobów realizacji celów.

3. Niespójność między celami a sposobami ich realizacji

Statut musi zawierać nie tylko cele, ale i sposoby ich realizacji – czyli konkretne formy działania (np. cel „Edukacja” może mieć sposoby realizacji: organizowanie szkoleń, prowadzenie poradnictwa, wydawanie publikacji). To jeden z punktów, przy których – z naszej obserwacji – ludzie najbardziej „jadą po bandzie”: albo wpisują dziesiątki sposobów niezwiązanych z celami, albo odwrotnie, sposoby są tak lakoniczne, że sąd nie widzi logicznego związku z zadeklarowanymi celami. Referendarz sądowy czyta statut dosłownie – jeśli coś nie zostało w nim przewidziane, formalnie fundacja nie może tego robić.

4. Nieprecyzyjny zapis o działalności gospodarczej

Jeśli chcesz, żeby fundacja mogła prowadzić działalność gospodarczą, statut musi to wprost przewidywać. Nie trzeba przy tym komplikować zapisu – najprostsza i sprawdzona formuła, którą stosujemy w naszych statutach, brzmi:

„Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą jako dodatkową w stosunku do działalności statutowej. Decyzję w sprawie jej prowadzenia i przedmiotu podejmuje Zarząd.”

Taki zapis daje zarządowi elastyczność w doborze i zmianie kodów PKD bez konieczności zmiany statutu w KRS za każdym razem, gdy fundacja chce rozszerzyć profil działalności gospodarczej. Poza tym jeśli wpiszemy 10 kodów (czyli maks na jaki pozwala Portal Rejestrów Sądowych – to resztę zmienimy bez zmiany w KRS). Do tego dochodzi kwestia funduszu przeznaczonego na działalność gospodarczą – o czym piszemy w osobnym artykule o funduszu założycielskim.

5. Niejasne lub sprzeczne zapisy o organach fundacji

Statut musi precyzyjnie określać skład, sposób powoływania i odwoływania zarządu (a jeśli fundacja posiada to również rady fundacji czy innych organów), zasady podejmowania uchwał oraz sposób reprezentacji fundacji na zewnątrz, a także kompetencje każdego z tych organów. Częste błędy to:

• brak jasnej informacji, kto może jednoosobowo reprezentować fundację (a kto musi działać łącznie z drugą osobą czy też w kilka osób),
• sprzeczność między zapisami o kworum a liczbą członków organu,
• pominięcie procedury na wypadek rezygnacji lub śmierci jedynego członka zarządu,
• brak zapisu, kto decyduje o odpłatności powołania członków zarządu, gdy fundacja nie posiada rady fundacji (w takiej sytuacji decyzję podejmuje fundator lub osoba przez niego upoważniona, np. na podstawie pełnomocnictwa ogólnego albo zarząd wewnętrznie w drodze kooptacji – ale statut powinien to jasno przewidywać).

Zwrot wniosku a wezwanie do uzupełnienia – to nie to samo

Warto rozróżnić dwie sytuacje, które ludzie często ze sobą mylą:

• Zwrot wniosku oznacza, że popełniony został błąd formalny – np. brakuje wymaganego załącznika, wniosek nie został prawidłowo podpisany albo złożono go w niewłaściwym miejscu, błędnie wypełniono pola wniosku. To sygnał, że coś zawiodło na poziomie samego składania dokumentów, a nie ich treści.
• Wezwanie do uzupełnienia braków lub usunięcia przeszkód uniemożliwiających wpis – oznacza, że problem leży w treści, czyli merytorycznie: sąd dostrzegł niespójność, brak lub błąd w samym statucie czy załączonych uchwałach i wskazuje, co trzeba poprawić.

Oba scenariusze wydłużają proces, ale ich przyczyny są zupełnie inne – i inaczej się im zapobiega: zwrotom formalnym zapobiega staranność przy kompletowaniu i podpisywaniu dokumentów, a wezwaniom merytorycznym – dobrze przemyślany, spójny statut i poprawa dokumentów. W przypadku wezwań wiemy, że jeśli to naprawimy to w bardzo krótkim czasie uzyskamy wpis.

Jak tego uniknąć

Najskuteczniejszy sposób to przygotowanie statutu dopasowanego do konkretnej sytuacji, a nie kopiowanie gotowca czy używanie sztucznej inteligencji – z uwzględnieniem tego, czy planujesz działalność gospodarczą, status OPP w przyszłości, wynagrodzenia dla zarządu czy współpracę z zagranicznymi partnerami. Ważne też czy planujesz uzyskać status przedsiębiorstwa społecznego. Każdy z tych elementów wymaga innych zapisów.

Nie ryzykuj miesięcy oczekiwania na poprawki

Przygotowujemy spersonalizowany statut dopasowany do Twojej sytuacji i celu, a następnie prowadzimy Cię przez cały proces rejestracji w KRS – tak, żeby wniosek przeszedł bez zbędnych wezwań do uzupełnień.

Umów bezpłatną konsultację, zobacz naszą ofertę →