
Uchwały zarządu fundacji: po co?jak uniknąć błędów formalnych?
2026-10-20
Zarząd musi wiedzieć jak co przyszeregować księgowo… O kontroli zarządczej w finansach fundacji
2026-10-28Firma proponuje fundacji 10 000 zł i pyta: „Możemy to nazwać sponsoringiem? Chcielibyśmy logo na plakacie”. Zarząd się cieszy, podpisuje jednostronicową „umowę sponsoringu”, wydaje pieniądze na statutowe działania i zapomina o sprawie. Rok później kontrola skarbowa albo księgowa pyta: czy to była darowizna, czy odpłatna usługa reklamowa? Czy fundacja nie powinna była wystawić faktury z VAT? Czy nie prowadzi działalności gospodarczej bez wpisu? Wszystko zależy od powtarzalności i skali.
To jedna z najczęstszych pułapek w fundraisingu firmowym. W tym poradniku wyjaśniamy różnicę między sponsoringiem a darowizną, pokazujemy, jak zbudować umowę, i podpowiadamy, jak przyjąć darowiznę, żeby darczyńca mógł ją rozliczyć.
Jedno kryterium, które wszystko rozstrzyga: czy jest świadczenie wzajemne?
Darowizna to świadczenie jednostronne i nieodpłatne. Darczyńca daje, a fundacja nie zobowiązuje się do niczego w zamian (poza ewentualnym wykorzystaniem środków na wskazany cel). Może sama z siebie wspomnieć o pomocy w przekazach medialnych, na własnej stronie internetowej, ale to już może być uznane za reklamę (świadczenie wzajemne).
Sponsoring (w ujęciu podatkowym) to umowa dwustronna. Sponsor przekazuje pieniądze lub rzeczy, a sponsorowany zobowiązuje się do świadczenia o charakterze reklamowym lub promocyjnym: eksponowania logo, wzmianek, stoiska, obecności na wydarzeniu. Organy podatkowe oceniają, czy świadczenia są ekwiwalentne, czyli podobnej wartości.
| Cecha | Darowizna | Sponsoring |
|---|---|---|
| Charakter | jednostronna, nieodpłatna | dwustronny, odpłatny |
| Co dostaje firma | podziękowanie | usługa reklamowa (logo, promocja) |
| VAT po stronie fundacji | brak | tak (usługa reklamowa, co do zasady 23% VAT, jeśli fundacja jest czynnym podatnikiem lub musi nim zostać) |
| Faktura | nie wystawiasz | wystawiasz fakturę sponsorowi |
| Podatek dochodowy fundacji | przychód zwolniony, gdy służy celom statutowym | przychód z usługi reklamowej; zwolnienie tylko pod warunkiem wydatkowania dochodu na cele statutowe |
| Rozliczenie u firmy | darowizna: odliczenie od dochodu w limicie, nie koszt | sponsoring właściwy: koszt uzyskania przychodu |
| Ryzyko dla fundacji | niskie | uznanie za działalność gospodarczą, VAT, spór o ekwiwalentność |
Dlaczego urząd skarbowy patrzy na ekwiwalentność?
Dla firmy sponsoringu opłaca się, bo wydatek na reklamę może być kosztem podatkowym. Darowizna kosztem nie jest, firma może ją co najwyżej odliczyć od dochodu w ograniczonym zakresie. Dlatego organy podatkowe przyglądają się, czy umowa jest „prawdziwym” sponsoringiem. Według interpretacji Dyrektora KIS:
- gdy umowa przewiduje wzajemne, ekwiwalentne świadczenia reklamowe, mamy do czynienia ze sponsoringiem właściwym i wydatek u sponsora jest kosztem,
- gdy świadczenia są wzajemne, ale nieekwiwalentne (firma płaci 10 000 zł, a fundacja daje reklamę wartą 2 000 zł), kosztem jest tylko część odpowiadająca wartości reklamy, a reszta jest darowizną,
- gdy sponsor niczego nie dostaje w zamian (tzw. sponsoring niewłaściwy), to w istocie darowizna, niezależnie od tego, jak nazwano umowę.
Dla NGO oznacza to jedno: nazwa dokumentu nie ma znaczenia, liczy się treść. Jeśli piszesz „umowa sponsoringu”, a nie ma w niej konkretnych świadczeń reklamowych z wyceną, urząd może uznać to za darowiznę (kłopot dla firmy). Jeśli piszesz „darowizna”, a firma dostaje eksponowane logo, banery i prezentację produktów, urząd może uznać to za usługę reklamową (kłopot dla Ciebie).
Podziękowanie czy reklama? Gdzie kończy się darowizna
To najczęstsze pytanie. Co do zasady zwykłe podziękowanie nie zamienia darowizny w sponsoring. Przykłady, które z reguły mieszczą się w darowiźnie:
- nazwa firmy w sprawozdaniu i na liście darczyńców,
- jedno podziękowanie w mediach społecznościowych,
- na przykład jakiś certyfikat „Przyjaciel Fundacji”,
- wzmianka w mailu do darczyńców.
Jeśli jednak dajesz firmie wyeksponowane logo na materiałach wydarzenia, banery, stoisko, prezentację oferty, link do sklepu, cykl postów z promocją produktów, wchodzimy w obszar reklamy. Wtedy lepiej uczciwie nazwać to sponsoringiem, wycenić i zafakturować.
Wskazówka: jeśli sponsor chce „trochę widoczności”, ustal wartość jego świadczenia i zapisz, jakie elementy promocyjne dostaje. Tak powstaje ekwiwalent, którego możesz bronić.
Czy sponsoring oznacza, że fundacja prowadzi działalność gospodarczą?
W VAT usługa reklamowa jest odpłatnym świadczeniem usług niezależnie od tego, że robi ją fundacja. W podatku dochodowym przychód z takiej usługi nie jest przychodem z działalności statutowej nieodpłatnej, a dochód może być zwolniony tylko wtedy, gdy zostanie wydatkowany na cele statutowe. Ryzyko pojawia się też od strony prawa o fundacjach: jeśli umowy sponsorskie są regularne, zorganizowane i nastawione na zysk, można je zakwalifikować jako działalność gospodarczą, a ta wymaga wpisu do rejestru przedsiębiorców w KRS i wyodrębnienia księgowego (o tym piszemy w poradniku o księgowości fundacji).
W praktyce wygląda to mniej więcej tak w dużej skali, bez szczegółów:
- jednorazowy sponsoring wydarzenia rzadko budzi wątpliwości, ale i tak zakłada VAT i fakturę,
- stała, rozbudowana oferta sponsorska (pakiety Gold/Silver, regularne kampanie reklamowe) to sygnał, żeby zasięgnąć opinii doradcy lub zwrócić się o interpretację indywidualną,
- zawsze zapisuj, że środki z sponsoringu służą finansowaniu celów statutowych (to ważne dla zwolnienia podatkowego).
Nie zakładaj z góry, że wszystko jest „statutowe” albo wszystko „gospodarcze”. Zdarza się, że część usług (np. patronat nad konferencją, z której zyski idą na cele statutowe) może być ujęta w działalności odpłatnej statutowej, ale decyduje statut i charakter działań.
Jak skonstruować umowę sponsoringu
Dobra umowa sponsoringu powinna zawierać:
- Strony (pełne dane fundacji i sponsora, KRS, NIP).
- Cel sponsoringu: wydarzenie, projekt, okres.
- Świadczenie sponsora: kwota netto i VAT lub świadczenie rzeczowe z wyceną.
- Świadczenia sponsorowanego: konkretna lista (logo na plakacie A2, wzmianka w trzech postach, stoisko 3×3 m, podziękowanie ze sceny) z wyceną każdego elementu, żeby można było wykazać ekwiwalentność.
- Zasady używania znaków towarowych i zatwierdzania materiałów.
- Termin płatności i fakturowanie (fundacja wystawia fakturę, jeśli jest czynnym podatnikiem VAT).
- Niezależność merytoryczna fundacji: sponsor nie wpływa na treść działań i nie otrzymuje danych uczestników.
- Postanowienia na wypadek odwołania wydarzenia, odstąpienia, zwrotu, siły wyższej.
- Klauzule RODO i ewentualnie ESG, jeśli firma o to prosi.
Wzór: kluczowe postanowienia umowy sponsoringu
§ 1 Przedmiot umowy. Sponsor zobowiązuje się przekazać Fundacji kwotę ……………. zł netto (plus VAT w wysokości obowiązującej) na realizację wydarzenia ……………. w dniach ……………. . Fundacja zobowiązuje się do świadczenia usług promocyjnych opisanych w § 2.
§ 2 Świadczenia Fundacji. 1) umieszczenie logo Sponsora na plakatach i banerze (wartość: ……………. zł); 2) wzmianka o Sponsorze w ……………. postach w mediach społecznościowych (wartość: ……………. zł); 3) stoisko Sponsora na wydarzeniu (wartość: ……………. zł); 4) podziękowanie podczas otwarcia (wartość: ……………. zł). Łączna wartość świadczeń Fundacji odpowiada kwocie z § 1.
§ 3 Rozliczenie. Fundacja wystawi fakturę VAT w terminie ……………. . Płatność w ciągu ……………. dni na rachunek ……………. .
§ 4 Niezależność. Sponsor nie ma wpływu na program merytoryczny wydarzenia. Środki zostaną wykorzystane na realizację celów statutowych Fundacji.
§ 5 Znaki towarowe. Sponsor udziela Fundacji niewyłącznej licencji na wykorzystanie logo wyłącznie w zakresie realizacji umowy. Materiały z logo wymagają akceptacji Sponsora.
§ 6 Zmiana lub odwołanie wydarzenia. …………….
Jak przyjąć darowiznę, żeby się nie pogubić
Darowizna jest prosta, ale wymaga kilku zabezpieczeń.
- Forma. Darowizna pieniężna wykonana przelewem jest skuteczna bez specjalnej formy. Sama obietnica darowizny na przyszłość wymaga zachowania formy aktu notarialnego, ale w NGO zwykle nie jest to potrzebne, bo darczyńca płaci od razu. Jeśli darowizna ma być przekazana w ratach lub na określony cel, spisz krótką umowę.
- Cel. Możesz przyjąć darowiznę na ogólne cele statutowe albo na konkretny projekt (darowizna z poleceniem). Wtedy musisz jej użyć zgodnie z poleceniem.
- Przelew na rachunek bankowy. To warunek, aby darczyńca mógł skorzystać z odliczenia (dowód wpłaty). Gotówka nie daje takiego prawa.
- Potwierdzenie. Prawo nie narzuca wzoru, ale darczyńcy go potrzebują. Wystawiaj krótkie zaświadczenie.
- Darowizna rzeczowa. Spisz protokół przekazania z opisem i wyceną. Rzeczy otrzymane przez fundację bez zapłaty to przychód zwolniony, jeśli zostaną wykorzystane na cele statutowe.
Wzór: umowa darowizny z podziękowaniem
Umowa darowizny
zawarta w dniu ……………. pomiędzy: ……………. (Darczyńca) a Fundacją ……………. (Obdarowany).
§ 1. Darczyńca przekazuje nieodpłatnie Fundacji kwotę ……………. zł na rachunek ……………. na realizację celów statutowych / projektu ……………. . § 2. Fundacja potwierdza przyjęcie darowizny i zobowiązuje się wykorzystać ją zgodnie z jej przeznaczeniem. § 3. Darczyńca nie otrzymuje od Fundacji świadczeń wzajemnych. Fundacja może publicznie podziękować Darczyńcy (nazwa firmy w sprawozdaniu i na stronie internetowej).
Podpisy: …………….
Wzór: potwierdzenie przyjęcia darowizny
Potwierdzenie przyjęcia darowizny
Fundacja ……………. (KRS ……………. , NIP ……………. ) potwierdza, że w dniu ……………. otrzymała od ……………. darowiznę w kwocie ……………. zł przelewem na rachunek ……………. na cele: ……………. . W zamian Fundacja nie wykonała świadczeń wzajemnych.
……………. (miejscowość, data, podpis osoby upoważnionej)
Odliczenia po stronie darczyńcy
Osoby fizyczne i firmy mogą odliczać darowizny na cele pożytku publicznego od dochodu w ustawowych limitach (inne dla osób fizycznych, inne dla podatników CIT), pod warunkiem że obdarowany działa w sferze pożytku publicznego i darowizna jest udokumentowana wpłatą na rachunek. Konkretne limity i warunki sprawdź w aktualnych ustawach o PIT i CIT albo wskaż darczyńcy, żeby zapytał swojego księgowego. Nie obiecuj darczyńcy „ulgi”, której nie możesz zagwarantować, zwłaszcza w sprawie tzw. ulgi sponsoringowej, bo ta dotyczy sponsoringu właściwego, a nie darowizn.
Najczęstsze błędy
- Nazywanie darowizny sponsoringiem (i odwrotnie) bez analizy świadczeń.
- Brak wyceny świadczeń reklamowych w umowie sponsoringu.
- Brak faktury za usługę sponsoringu, bo „to przecież wsparcie”.
- Rozbudowana reklama sponsora przy „darowiźnie”.
- Brak przelewu na rachunek fundacji (gotówka, płatność z prywatnego konta pracownika).
- Brak powiązania z celem statutowym i późniejsze wydawanie środków na cele niezwiązane z umową.
- Nieksięgowe wyodrębnienie przychodów ze sponsoringu.
Lista kontrolna przed podpisaniem umowy
- Czy firma dostanie od nas coś więcej niż podziękowanie? Jeśli tak, to sponsoring.
- Czy w umowie są konkretne świadczenia z wyceną?
- Czy wiemy, czy fundacja jest czynnym podatnikiem VAT i kto wystawi fakturę?
- Czy umowa wspiera cel statutowy, a środki będą wydane zgodnie z nim?
- Czy sponsoring jest incydentalny, czy stały (wtedy rozważ konsultację lub interpretację)?
- Czy mamy wzór potwierdzenia dla darowizn?
- Czy księgowa wie, jak ująć przychód (nieodpłatna, odpłatna statutowa czy gospodarcza)?




