Tradycyjna Jednoosobowa Działalność Gospodarcza (JDG), przez lata uznawana za fundament polskiej przedsiębiorczości, staje się w roku 2026 formą obarczoną nieproporcjonalnie wysokim ryzykiem fiskalnym oraz rosnącymi kosztami sztywnymi. Niepewna staje się sytuacja uprawnień PIP przy przekształcaniu B2B w etatyzm.

Propozycja Instytutu Dobrych Idei dotycząca modelu Entrepreneur to Foundation (E2F) jawi się jako strategiczna alternatywa dla osób, które kwestionują efektywność publicznego systemu ubezpieczeń społecznych, dysponują stabilnymi przychodami z kontraktów merytorycznych i poszukują optymalizacji, która pozwoli im na opłacanie jedynie 9% składki zdrowotnej przy zachowaniu pełnego bezpieczeństwa prawnego.

Analiza trendów legislacyjnych wskazuje, że rok 2026 jest momentem krytycznym dla osób utrzymujących się z kontraktów B2B. Podstawa wymiaru składek społecznych dla przedsiębiorców na standardowych zasadach, ustalona na poziomie 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, osiągnęła w 2026 roku kwotę 5 652 zł miesięcznie. Oznacza to, że koszt samego „dużego ZUS-u” przekroczył barierę 1 900 zł miesięcznie, co dla wielu specjalistów stanowi barierę rentowności, zwłaszcza w okresach mniejszej intensywności zleceń.

Porównanie obciążeń ubezpieczeniowych i fiskalnych w 2026 roku

Poniższa tabela ilustruje drastyczne różnice w kosztach stałych między tradycyjną działalnością gospodarczą a modelem fundacyjnym, w którym prezes pełni funkcję na podstawie odpłatnego powołania.

Z danych tych wynika, że fundacja eliminuje całkowicie obowiązek płacenia składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, ograniczając daninę publicznoprawną do podatku dochodowego oraz 9% składki zdrowotnej. Dla profesjonalisty zarabiającego stałe kwoty na poziomie 15 000 – 30 000 zł miesięcznie, oszczędność ta w skali roku może przekroczyć 25 000 zł, przy jednoczesnym uzyskaniu ochrony przed rekwalifikacją umowy przez PIP, gdyż fundacja jako podmiot realizujący cele społeczne działa w innym reżimie prawnym niż podmiot stricte komercyjny.

Mechanizm odpłatnego powołania – 9% składki zdrowotnej

Fundamentem bezpieczeństwa finansowego prezesa fundacji jest instytucja powołania. W polskim systemie prawnym powołanie jest czynnością korporacyjną, która tworzy stosunek organizacyjny między osobą prawną a członkiem jej organu. Choć w spółkach kapitałowych zasady te reguluje Kodeks spółek handlowych, w przypadku fundacji podstawę stanowi Ustawa o fundacjach oraz statut danej organizacji.

Zgodnie z aktualnym stanem prawnym, który został ugruntowany po zmianach z 2022 roku – Polski Ład – wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji na podstawie aktu powołania zostało objęte obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

Artykuł 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazuje, że osoby pełniące funkcję na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Stawka tej składki wynosi 9% i jest naliczana od kwoty wynagrodzenia brutto określonego w uchwale (np. fundatora, innego członka zarządu – wszystko ustalić można odpowiednimi zapisami w statucie).

Istotnym aspektem, potwierdzonym przez Centralę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w interpretacji z 10 marca 2025 r. (DI/100000/43/110/2025), jest fakt, że pełnienie funkcji członka zarządu na podstawie samego powołania nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że od takiego wynagrodzenia nie odprowadza się składek emerytalnych, rentowych ani wypadkowych. Jest to sytuacja skrajnie odmienna od umów zlecenie czy umów o pracę, gdzie narzuty na ZUS są znaczące i obowiązkowe.

Pod kątem podatku dochodowego, przychody z powołania kwalifikowane są do źródła „działalność wykonywana osobiście” (art. 13 pkt 7 ustawy o PIT). Płatnik (fundacja) jest zobowiązany do poboru zaliczki na podatek dochodowy, stosując ryczałtowe koszty uzyskania przychodów w wysokości 250 zł miesięcznie. Warto zaznaczyć, że przy obliczaniu zaliczki na podatek, płatnik może uwzględnić kwotę zmniejszającą podatek (jeśli członek zarządu złożył oświadczenie PIT-2), co dodatkowo zwiększa kwotę netto wypłacaną prezesowi.

Wyliczenie wynagrodzenia netto dla Prezesa Fundacji na powołaniu (2026 r.)

W powyższym modelu prezes otrzymuje na rękę ponad 83% kwoty brutto, co przy uwzględnieniu braku składek emerytalnych i rentowych stanowi jedną z najbardziej optymalnych form transferu środków z osoby prawnej do osoby fizycznej dostępnych w polskim systemie prawnym.

Ryzyko PIP 2026 i bezpieczeństwo modelu fundacyjnego

Wprowadzenie reformy Państwowej Inspekcji Pracy w 2026 roku sprawia, że wiele osób pracujących na JDG z jednym kontrahentem znajdzie się w strefie wysokiego ryzyka. Inspektorzy PIP będą analizować, czy wykonawca ma własne narzędzia, czy ponosi ryzyko ekonomiczne i czy ma innych klientów.

Model fundacyjny oferuje w tym zakresie istotną ochronę:

• Zmiana charakteru podmiotu: Fundacja nie jest osobą fizyczną (jak w JDG), lecz osobą prawną z własnym majątkiem i zarządem. Relacja między prezesem a fundacją opiera się na więzi korporacyjnej (powołaniu), a nie na umowie cywilnoprawnej o świadczenie usług, co drastycznie utrudnia organom kontrolnym wykazanie znamion stosunku pracy.
• Podmiotowość prawna: Fundacja jako niezależny byt prawny może zatrudniać innych pracowników, wolontariuszy i podwykonawców, co wzmacnia argument o prowadzeniu rzeczywistej działalności organizacyjnej, a nie tylko „sprzedawaniu własnych rąk do pracy”.
• Cele statutowe: Wykonywanie zadań przez prezesa jest interpretowane jako realizacja misji społecznej (w sferze zadań publicznych jest dużo o biznesie, o czym możemy opowiedzieć w trakcie spotkania online, które jest bezpłatne – zapisz się), co ma zupełnie inny kontekst prawny i aksjologiczny niż komercyjna usługa w modelu JDG.

W przypadku kontroli, fundacja dysponująca statutem, uchwałami organów nadzorczych (np. Rady Fundacji) oraz prowadząca transparentną księgowość, stanowi strukturę znacznie trudniejszą do podważenia niż prosta umowa B2B między dwiema osobami fizycznymi.

Odpowiedzialność i ochrona majątku: Fundacja vs. JDG

Kolejnym argumentem za przejściem na model E2F (można go nazwać również Foundation for Bussiness F4B) jest bezpieczeństwo majątkowe. W jednoosobowej działalności gospodarczej właściciel odpowiada za wszelkie zobowiązania (podatkowe, kontrahenckie, pracownicze) całym swoim majątkiem osobistym, w tym majątkiem wspólnym z małżonkiem.

Fundacja, jako osoba prawna, odpowiada za zobowiązania własnym majątkiem. Choć art. 116a Ordynacji podatkowej przewiduje solidarną odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe, jest to odpowiedzialność subsydiarna. Oznacza to, że wierzyciel publicznoprawny (ZUS, US) musi najpierw wykazać bezskuteczność egzekucji z majątku fundacji. Co więcej, prezes może uwolnić się od tej odpowiedzialności, wykazując brak winy w niezłożeniu wniosku o upadłość we właściwym terminie lub wskazując mienie fundacji, z którego egzekucja jest możliwa. W praktyce daje to prezesowi fundacji poziom ochrony zbliżony do członka zarządu spółki z o.o., przy jednoczesnym zachowaniu niskich kosztów operacyjnych charakterystycznych dla sektora pozarządowego.

Benefity technologiczne i operacyjne jako ukryty zysk

Przejście na model fundacyjny to nie tylko oszczędność na składkach ZUS, ale również dostęp do ogromnych zasobów, które w świecie komercyjnym są bardzo kosztowne. Instytut Dobrych Idei w ramach swojej oferty wspiera organizacje w uzyskaniu:

1. Google Ad Grants: Grant w wysokości do 10 000 USD miesięcznie na reklamę w wyszukiwarce Google. Dla prezesa prowadzącego agencję lub szkolenia to darmowy kanał pozyskiwania klientów i budowania marki, który w JDG musiałby być opłacany z własnej kieszeni.
2. Microsoft for Nonprofits: Bezpłatne pakiety Office 365 Business dla maksymalnie 10 użytkowników oraz kredyty w chmurze Azure (ok. 2 000 USD rocznie). To gotowa infrastruktura IT o wartości rynkowej kilku tysięcy złotych rocznie.
3. TechSoup: Dostęp do oprogramowania Adobe, Zoom, Canva i innych narzędzi w cenach symbolicznych lub z ogromnymi rabatami (często sięgającymi 90% ceny rynkowej).

Dla profesjonalisty działającego w branżach kreatywnych czy IT, te benefity stanowią bezpośredni wzrost rentowności, ponieważ fundacja pokrywa koszty narzędzi pracy ze środków pozyskanych w ramach wsparcia dla NGO.

Współpraca z Instytutem Dobrych Idei: Proces wdrożenia

Realizacja modelu E2F wymaga profesjonalnego wsparcia, aby uniknąć błędów formalnych, które mogłyby narazić prezesa na sankcje. Fundacja Instytut Dobrych Idei oferuje kompleksową ścieżkę założenia i prowadzenia fundacji, dostosowaną do potrzeb profesjonalistów B2B.

Proces obejmuje pięć kluczowych etapów:

Program Startowy i wsparcie merytoryczne: 10-godzinny pakiet rozmów online wprowadzający w tajniki legalnego wypłacania wynagrodzeń, prowadzenia księgowości NGO oraz pozyskiwania grantów.

Konsultacja strategiczna: Analiza dotychczasowej działalności B2B i zaprojektowanie celów statutowych fundacji, które będą spójne z oferowanymi usługami, zapewniając bezpieczeństwo podatkowe.

Przygotowanie dokumentacji: Opracowanie statutu zawierającego kluczowe zapisy o odpłatnym powołaniu zarządu oraz oświadczeń i uchwał niezbędnych do rejestracji w KRS.

Obsługa notarialna i sądowa: Organizacja aktu fundacyjnego oraz zdalne złożenie wniosku do KRS. Instytut bierze na siebie komunikację z sądem, co zazwyczaj skraca czas rejestracji. Nasz rekord to 4 dni od przedłożenia oryginałów.

Rejestracja w rejestrach dodatkowych: Zgłoszenie do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR), dodatkowo ZAW-FA (KSeF), e-urząd skarbowy.