
Przewodnik: Jak założyć i zarządzać Fundacją w Polsce
2025-12-20
Hegemonia Dotacji a Suwerenność Organizacyjna: Wpływ Uzależnienia Finansowego od Samorządów na autonomię zarządczą Trzeciego Sektora w Polsce
2026-01-09Rok 2025 kończymy w atmosferze prawnego zwrotu akcji. Z jednej strony mamy ulgę – prezydenckie weto zatrzymało niekorzystne zmiany podatkowe dla Fundacji Rodzinnych. Z drugiej – nieuchronnie zbliża się termin wdrożenia KSeF oraz e-Doręczeń. Te zmiany to nie tylko kosmetyka; to cyfrowa transformacja sposobu, w jaki Twoja organizacja komunikuje się z państwem i kontrahentami.
Poniżej przedstawiamy szczegółową mapę drogową na najbliższe miesiące.
1. Fundacje Rodzinne: Weto ratuje rok 2026, ale czy na długo?
Jeszcze jesienią fundatorzy obawiali się o przyszłość swoich aktywów. Procedowana nowelizacja ustawy o CIT zakładała wprowadzenie tzw. mechanizmu lock-up (opodatkowania sprzedaży majątku przed upływem 3 lat – a w pierwotnych wersjach nawet 15 lat – od wniesienia) oraz opodatkowanie najmu, który dotychczas korzystał z preferencji.
Decyzja prezydenta z 27 listopada 2025 r. o zawetowaniu ustawy oznacza, że w 2026 roku obowiązują „stare”, znacznie korzystniejsze zasady ,.
Co to oznacza w praktyce dla Fundatora?
- Sprzedaż mienia bez sankcji: Nie wejdzie w życie 19% podatek przy sprzedaży mienia wniesionego do fundacji, nawet jeśli sprzedaż nastąpi szybko po wniesieniu. To kluczowe dla tych, którzy planują rotację aktywów inwestycyjnych.
- Najem nadal zwolniony: Fundacje rodzinne nadal korzystają ze zwolnienia z CIT w zakresie najmu (zarówno długo-, jak i krótkoterminowego), co czyni je bezkonkurencyjnym wehikułem do zarządzania nieruchomościami w porównaniu np. do spółek z o.o..
- Brak „Exit Tax” i CFC: Weto zablokowało również objęcie fundacji surowymi regułami dotyczącymi zagranicznych jednostek kontrolowanych (CFC) oraz podatku od niezrealizowanych zysków przy przenoszeniu aktywów.
Rekomendacja strategiczna: Obecna stabilizacja może być chwilowa. Rząd prawdopodobnie wróci do prób „uszczelnienia” systemu w kolejnym roku. Dlatego rok 2026 to być może ostatnie „bezpieczne okienko” na wniesienie kluczowych aktywów do fundacji i skorzystanie z praw nabytych.
2. KSeF: Ostatnie odliczanie dla NGO-przedsiębiorców
Wielu prezesów fundacji żyje w błędnym przekonaniu, że Krajowy System e-Faktur (KSeF) dotyczy tylko wielkiego biznesu. Tymczasem, jeśli Twoja organizacja prowadzi działalność gospodarczą i jest czynnym podatnikiem VAT, system obejmie Cię w pełni.
Kluczowe daty i obowiązki:
- Luty 2026 r.: Termin dla dużych podmiotów (obrót powyżej 200 mln zł).
- 1 kwietnia 2026 r.: To data graniczna dla wszystkich pozostałych czynnych podatników VAT – w tym większości fundacji i stowarzyszeń prowadzących działalność gospodarczą ,.
Wyzwanie techniczne – co musisz zrobić? Nie wystarczy „wiedzieć”. Musisz nadać uprawnienia. Zarząd fundacji musi złożyć w Urzędzie Skarbowym formularz ZAW-FA, aby wyznaczyć osobę fizyczną (np. księgową lub członka zarządu) do zarządzania uprawnieniami w systemie. Bez tego nikt w organizacji nie będzie mógł wystawić faktury sprzedaży, co oznacza paraliż przychodowy.
Uwaga – KSeF to też zakupy: Nawet jeśli Twoja fundacja jest zwolniona z VAT, ale kupuje usługi od firm (np. prąd, internet, usługi marketingowe), od 2026 roku faktury te będziesz otrzymywać wyłącznie przez KSeF. Papierowa faktura czy PDF wysłany mailem przestaną być dokumentami księgowymi. Czy Twój system księgowy jest gotowy na ich automatyczne pobieranie?
3. E-Doręczenia: Koniec ery papierowego awizo
To zmiana, która nadejdzie najszybciej. Od 1 kwietnia 2025 r. (termin przesunięty z wcześniejszych dat) podmioty wpisane do KRS (rejestr przedsiębiorców) – a więc fundacje i stowarzyszenia rejestrowe z działalnością gospodarczą – muszą posiadać adres do e-Doręczeń – choć jest to praktyczne nawet dla organizacji niedochodowych, nieobowiązkowe, ale przydatne.
Ryzyko: Fikcja doręczenia Tradycyjne listy polecone z urzędów znikną. Pisma z sądu, urzędu skarbowego czy gminy będą trafiać wyłącznie na cyfrową skrzynkę podmiotu.
- Zasada: Jeśli nie odbierzesz pisma (nie zalogujesz się do skrzynki), po 14 dniach system uzna je za doręczone (tzw. fikcja doręczenia).
- Konsekwencja: Biegną terminy administracyjne i sądowe. Możesz przegapić termin odwołania od decyzji, o której nawet nie wiesz, że została wydana.
Co zrobić teraz? Nie czekaj na ostatni moment. Proces aktywacji adresu do e-Doręczeń odbywa się przez portal biznes.gov.pl. Należy wyznaczyć administratora skrzynki (zazwyczaj jest to osoba z reprezentacji KRS). Warto też ustalić wewnętrzną procedurę w fundacji: kto i jak często loguje się do skrzynki, by sprawdzać korespondencję. System wysyła także powiadomienia mailowe o wpłynięciu nowej korespondencji.
Rok 2025 i 2026 wymuszają na organizacjach pozarządowych profesjonalizację na poziomie korporacyjnym.
- Audyt Prawny: Sprawdź, czy statut Twojej fundacji (szczególnie rodzinnej) jest gotowy na zmiany i czy wykorzystałeś okres ochronny po wecie prezydenta.
- Cyfryzacja: Załóż adres e-Doręczeń (termin: kwiecień 2025) i przygotuj procesy pod KSeF (termin: kwiecień 2026).
- Wsparcie: Jeśli te procedury wydają się przytłaczające, Instytut Dobrych Idei oferuje wsparcie wdrożeniowe – od rejestracji w systemach po szkolenie personelu.
Nie pozwól, by błędy formalne zablokowały Twoją misję. Działaj z wyprzedzeniem.




