Rok 2026 przynosi organizacjom pozarządowym (NGO) długo wyczekiwane ułatwienia w obszarze księgowości i podatków. Zmiany w dwóch kluczowych obszarach – podatku VAT oraz uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów (UEPiK) – mają na celu redukcję biurokracji i pozwolenie społecznikom na większe skupienie się na ich misji statutowej.

1. Wyższy limit zwolnienia z VAT: Oddech dla mniejszych organizacji

Najważniejszą wiadomością dla organizacji prowadzących działalność odpłatną lub gospodarczą jest podniesienie limitu zwolnienia podmiotowego z VAT. Od 1 stycznia 2026 roku limit ten wzrósł z 200 000 zł do 240 000 zł rocznie.

Co to oznacza w praktyce?

• Więcej NGO bez VAT: Organizacje, których przychody ze sprzedaży opodatkowanej nie przekroczą 240 tys. zł, nie muszą rejestrować się jako płatnicy VAT, wystawiać faktur VAT ani składać skomplikowanych deklaracji JPK.
• Korzystne przepisy przejściowe: Jeśli Twoja organizacja w 2025 roku przekroczyła stary limit (200 tys. zł), ale zmieściła się w nowym (240 tys. zł), od 1 stycznia 2026 roku może ponownie skorzystać ze zwolnienia. Nie trzeba czekać pełnego roku na powrót do statusu podatnika zwolnionego. Złóż stosowny wniosek w terytorialnie właściwym urzędzie skarbowym.

2. UEPiK 2026: Więcej czasu i mniej ograniczeń

Uproszczona ewidencja przychodów i kosztów staje się jeszcze bardziej dostępna i elastyczna. Choć limit przychodów uprawniający do jej prowadzenia pozostaje na poziomie 1 miliona złotych, zmieniły się zasady gry:

• 90 dni na decyzję: Skończył się czas nerwowego podejmowania decyzji w styczniu. Od 2026 roku organizacje mają aż trzy miesiące (do końca marca) na poinformowanie urzędu skarbowego o wyborze UEPiK lub rezygnacji z tej formy księgowości.
• Rezygnacja w trakcie roku: To nowość – jeśli organizacja uzna w ciągu roku, że UEPiK jej nie wystarcza, może z niej zrezygnować w dowolnym momencie (ze skutkiem przejścia na pełną księgowość od początku roku podatkowego).
• Darowizny rzeczowe poza limitem: Do limitu 1 mln zł przychodów nie wlicza się już wartości darowizn rzeczowych przeznaczonych na działalność statutową. To istotne dla organizacji prowadzących np. banki żywności czy zbiórki odzieży.
• Koniec z restrykcją zadań publicznych: NGO nie muszą już działać wyłącznie w sferze zadań publicznych, aby móc wybrać UEPiK (nadal jednak nie mogą posiadać statusu OPP ani prowadzić działalności gospodarczej).

Zmiany wprowadzone w 2026 roku to krok w stronę „odbiurokratyzowania” sektora pozarządowego. Wyższy próg VAT chroni mniejsze podmioty przed skomplikowanymi rozliczeniami, a uelastycznienie UEPiK pozwala zarządom fundacji i stowarzyszeń na sprawniejsze zarządzanie finansami. Warto jednak pamiętać, że od kwietnia 2026 r. większość organizacji będących podatnikami VAT obejmie obowiązek korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), co będzie kolejnym ważnym etapem cyfryzacji NGO.

Podstawa prawna: Nowelizacja ustawy o VAT oraz Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów.