Zakładasz nowy biznes i wahasz się między jednoosobową działalnością gospodarczą a fundacją prowadzącą działalność gospodarczą? To pytanie zadaje sobie coraz więcej osób, które chcą połączyć realny wpływ społeczny z legalnym zarabianiem pieniędzy. Co wybrać jako własną formę działalności tak zwyczajnie, bez prawniczego żargonu, za to z konkretami, które pomogą Ci podjąć decyzję?

Czym różni się fundacja od JDG w praktyce

Jednoosobowa działalność gospodarcza mniej więcej to Ty – jako osoba fizyczna – prowadzisz biznes na własne nazwisko i własne ryzyko. Fundacja to odrębny podmiot prawny, powołany do realizacji określonego celu (społecznego, kulturalnego, edukacyjnego, gospodarczego itd. lub kilku naraz), który – jeśli zapiszesz to w statucie – może dodatkowo prowadzić działalność gospodarczą.

Największa różnica nie leży jednak w formalnościach rejestracyjnych, tylko w przeznaczeniu zysku:

• W JDG zysk jest Twój – możesz go wydać na cokolwiek, w tym na prywatną konsumpcję.
• W fundacji zysk z działalności gospodarczej musi w całości zasilać cele statutowe (a Ty, jako członek zarządu, możesz oczywiście otrzymywać wynagrodzenie za pracę na rzecz fundacji – to inna kwestia, o której piszemy w osobnym artykule). W fundacji nie musisz prowadzić działalności gospodarczej, możesz to zastąpić działalnością odpłatną. Ale to akurat rozkmina na zupełnie inny artykuł lub rozmowę online 🙂

Odpowiedzialność za zobowiązania

W JDG odpowiadasz całym swoim majątkiem osobistym – prywatnym mieszkaniem, samochodem, oszczędnościami, w tym wspólnie z małżonkiem / małżonką jeśli nie macie intercyzy. W fundacji odpowiedzialność za zobowiązania ponosi co do zasady fundacja swoim majątkiem, a nie fundator czy członkowie zarządu prywatnie (poza wyjątkami znanymi też ze spółek, np. przy zaległościach podatkowych czy działaniu na szkodę wierzycieli). Dla wielu osób to kluczowy argument za fundacją, szczególnie przy bardziej ryzykownych przedsięwzięciach. Prawo mówi jedynie o tym, że fundacja odpowiada za zaległości publicznoprawne – ZUS, US.

Koszty startu i utrzymania

Fundacja jest droższa i wolniejsza w uruchomieniu, ale otwiera dostęp do narzędzi niedostępnych dla JDG: zwolnień podatkowych na cele statutowe, grantów (np. Google Ad Grants – nawet kilkaset tysięcy złotych rocznie na reklamę), dotacji unijnych zarezerwowanych dla NGO, statusu OPP i 1,5% podatku, możliwości otrzymywania darowizn finansowych i rzeczowych.

Podatki – gdzie jest realna różnica

JDG płaci podatek dochodowy od całego dochodu (skala, liniowy lub ryczałt – do wyboru). Fundacja płaci CIT, ale dochód przeznaczony na cele statutowe określone w ustawie o CIT (m.in. cele naukowe, oświatowe, kulturalne, dobroczynne, ochrony zdrowia) jest zwolniony z podatku – niezależnie od tego, czy pochodzi z działalności gospodarczej, czy z darowizn. To realna przewaga, o ile faktycznie reinwestujesz zysk w misję, a nie próbujesz „przepuścić” przez fundację prywatny dochód – to ostatnie kończy się problemami przy kontroli.

Kiedy JDG ma więcej sensu

• Chcesz szybko przetestować pomysł biznesowy bez zbędnych formalności.
• Zysk ma trafiać wprost do Twojej kieszeni, bez ograniczeń.
• Nie planujesz ubiegać się o granty, dotacje ani status OPP – jakie dedykowane są organizacjom pozarządowym.

Kiedy warto rozważyć fundację

• Twój projekt ma realny cel społeczny, a działalność gospodarcza ma go finansować (tzw. model social business).
• Zależy Ci na wiarygodności wobec grantodawców, urzędów i darczyńców.
• Chcesz ograniczyć osobistą odpowiedzialność finansową.
• Myślisz o budowaniu czegoś trwałego, co przetrwa Twoje osobiste zaangażowanie.

Można też… połączyć oba światy

Część naszych klientów prowadzi równolegle JDG (na bieżącą działalność zarobkową) i fundację (na projekty społeczne, granty i długoterminową misję). To rozwiązanie wymaga jednak dobrze przemyślanej struktury, żeby uniknąć konfliktu interesów i problemów przy rozliczeniach.

Nawet „zwykła” JDG może stać się fundacją

Z naszego doświadczenia wynika, że praktycznie każda działalność ma w sobie jakiś element społeczny – wystarczy go świadomie nazwać i wpisać w statut. Przykład z naszej bieżącej pracy: prowadzimy właśnie proces przekształcenia jednoosobowego salonu w fundację, która zatrudni 3 osoby i będzie działać jako przedsiębiorstwo społeczne, uzyskując dotację z Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej (OWES) oraz wsparcie pomostowe na pierwsze miesiące działalności.

To nie jest nisza dla wybranych – to model dostępny dla wielu istniejących jednoosobowych działalności, które chcą jednocześnie: zatrudniać ludzi w sposób premiowany przez system wsparcia ekonomii społecznej, budować markę opartą o realną misję i uzyskać dostęp do finansowania niedostępnego dla zwykłej JDG.

Nie wiesz, która forma pasuje do Twojej sytuacji?

Każdy pomysł jest inny – to, co sprawdzi się przy fundacji z działalnością gospodarczą wspierającą edukację, niekoniecznie zadziała przy projekcie kulturalnym czy pomocowym. Zanim zdecydujesz, porozmawiajmy o Twoim konkretnym przypadku.

Umów bezpłatną konsultację (0 zł) → Podczas rozmowy online (bez limitu czasowego) pomożemy Ci wybrać optymalną formę prawną, sprawdzimy nazwę fundacji i wyjaśnimy, jak wygląda cały proces rejestracji krok po kroku.